27 Mar 2011

Miguel Munín. O acto de Económicas

18:32H

O acto de Miguel Munín
(venres 18, marzo, 2011; 7 da tarde Salón de graos de Económicas. Santiago )
Mágoa non gravalo, pos iso ocorréuseme narralo e comentalo á antiga usanda. As fotos están ben pero eu gostei dos relatos e as postas en escena.
Emilio M. Rivas introduciu o acto co millor tono posible para lembrar a un Miguel querido, alegre e simpático e todos discorreron despois por ese mesmo carreiro co ton persoal de cada quen. Emilio lembrouno nunha anécdota dunha asemblea a propósito dunha táboa reinvidicativa que tiñan preparada nunha daquelas asembleas de 400 persoas de Económicas dendo o día anterior e cando en plena asemblea e despois de toda a discusión habitual e cando tocaba xa facer valor o liderato que Miguel estaba aprendéndolle ao recén chegado de Emilio, vai Miguel e dille “A ver Emilio, a Táboa” o Emilio déuse conta de que a esquecera na casa…. e non sabía como sair daquel trance. E Miguel tivo que salvar a situación, coa súa habilidade habitual.
Ramón Villares falou muito da experiencia da Reitoría –que negou fose unha aventura ou casualidade, quixo deixalo mui claro- integrando a Miguel e o seu realismo nela como representante dunha xeración que si que marcou o cambio en Galicia, non foi para el a do 68 que marcou un cambio máis moderado polo número de participantes e polo tempo no que se deu, senón dos CAF, a dos oitenta (1984-diría eu, a do BUP), porque procedía de familias modestas que accedían por primeira vez á universidade pero tiña, precisamente agora, a capacidade e os medios para chegar á universidade, e crían na política como instrumento de transformación- Insistíu Villares no realismo de Miguel a propósito dunha visita á Reitoía por un nomeamento do que non gostaran os CAF: “para isto traballamos tanto?” pero el insistiulle na necesidade de facelo e Miguel dixo “a ver como o amañamos”…. Para Villares reflectía ben como era Miguel. A min paréceme importante unha outra reflexión de Villares : daquela xeración saíu muita xenta cara posicións políticas, sociais e académicas mui importantes e Miguel, tan realista e tan político como foi non tivo a misma saída, proxección ou sorte que outros (pareceume mui n aliña da súa vida e do quemuitos dixeron despois). Hai algo de inxusto niso e, en todo caso, un motivo de reflexión xeracional e política.
Santi (compañeiro do PAS da USC) compañeiro del no cole da Almáciga e no barrio de Santiago contou que lle dixo, “eu pensei que ti acabarías en correos –preparara as opos- e eu na universidade e foi ao revés” (Aforro o delicado, coñeiro e preciso perfil persoal que fixo da súa infancia porque queda rfeservado aos que asistimos.)
Suso Veiga, estivo perfeito para o meu gusto, xenial… o centralismo democrático era implacable e por iso el non tiña toda a relación que lle gustaría con Miguel… pero caracterizouno (e quixo caracterizar de paso ao MC) como un militante abnegado e entregado, non sectario, aínda que pertencera a un grupo que podía ser considerado unha secta daquela, como tantos outros e… non lembro pero engadíu outra consideración que non lembro Lembrou que a orixe cristiana de Miguel (xuventudes franciscanas) de que falara Santi previamente e que explicaba en parte a súa entrega á nova relixión da revolución. Contextualizou ben a lóxica da revolución naquela altura e tamén reivindicou o que fora daquela a política a diferencia do que é hoxe. Pero non estivo melancólico senón irónico.
X. Camba estivo soberbiamente natural: dixo que nunca coñecera a ninguén ao que lle gustara tanto a política, que o collera na UMG para “titorizalo” e que sempre lle preguntaba, cando se volvían ver nos 25 de Xullo sucesivos, se xa chegara a concelleiro… ao cabo un día, farto de que sempre lle respondera que non, díxolle Miguel “…non tes abondo instinto asesino” e confirmou Xavier, non o tiña porque el non mo aprenderá. Grande retrato que enlaza coa pregunta de Villares. Tamén lembrou que era un iniciador que iso era o que realmente lle gustaba segundo lle confesara que co que desfrutaba era con iniciar proxectos e coñecelos por dentro e que por iso estivo en tantos… que aínda foron uns poucos
Falaron algúns colegas de fóra máis: da Coordenadora de estudantes, compañeiro de piso.. puxéronse fotos… pero eu xa non estaba que tivera que marchar..
Mandaron comunicados ben sentidos: Tano, Beramendi, Elías, Jorquera, Nestor Rego… Todos amigos e coñecidos… e aínda esta semana preguntoume polo acto Roberto Blanco Valdés, que tiña gran aprecio por el dende que coincidiran na comisión de Estatutos… así era Miguelito.
Rematando lembro eu que ninguén recordou aqueloutra frase que tanto gostaba repetir e que era máis ou menos así: “…din que non poden comprarnos e o que pasa e que non saben o noso prezo..” ou algo polo estilo…, unha grande ironía súa como tantas outras e síntoma de intelixencia.
En fin que o periplo de Miguel paréceme mui revelador da nosa xeración e mui significativo da evolución política e persoal del e de muitas persoas daquela época.

Tags: , , ,

24 Dec 2010

A análise de Henrique Monteagudo ou por que non podemos pensar, repensar e volver pensar sen ser traidores

1:09H

A análise de Henrique Monteagudo ou por que non podemos pensar, repensar e volver pensar sen ser traidores….

Hai máis de 30 anos a Quique zoupáronlle nunha manifestación a prol do galego en Padrón non porque non estivera polo galego -diso se trataba alí, de defendelo- senón porque pensaba politicamente diferente que os que mandaron zouparlle. Agora zóupanlle dialecticamente pola mesma razón.  E as labazadas veñen do mesmo lado.

O que se fai no texto do IGEA é expór razóns que poden e deben facernos pensar. Paréceme ben que lle zoupen, polo menos xa non é físico o asunto pero non acredito nas razóns. Non acredito en debates sobre as persoas que pensan senón sobre o que pensan as persoas e os grupos.  Monteagudo da razóns para pensar e iso non pode desaproveitarse, a central para min é que non podemos seguir coas análises de hai trinta anos, porque hai verdades e conviccións que non mudan pero si as análises que deben ser concretas e históricas. E niso baséase o diagnóstico de Monteagudo. A análise concreta de realidades concretas é millor fórmula que a repetición de análises concretas (e atinadas) convertidas en dogmas.

Aos que somos monolíngües e aspiramos ao monolingüísmo chócanos a análise de Quique pero pode facernos pensar. A perda de falantes e o ataque ao galego é novo na forma e merece unha resposta tamén nova na forma. Empezar por pensar que mudou nestes trinta anos non parece mala idea. Hai trinta anos o nacionalismo non estivera nos gobernos, non tiñamos dúas xeracións educadas en galego e non comprobáramos o pouco que significa isto para o progreso do galego. Se o nacionalismo tivera o poder político e o arraigo social que ten en Cataluña o conto sería distinto pero non é o caso.

O peor deste debate é o tacticismo e a desputa polo poder no seo do nacionalismo. Iso non vai axudar ao galego-. Pero o peor de verdade é que nada do que di Herinque no informe do IGEA  é realmente novo. Tardouse en decilo pero novo non é.

Tags: , , , ,

09 Dec 2010

Revisando o libro de homenaxe dos amigos a Marcos Valcarcel

23:03H

Descubro algo totalmente infrecuente neste país de enterros. Unha homenaxe en vida á xenerosidade é unha rara avis. Foi mérito do Marcos pero tamén dos seus amigos máis próximos e queridos. 

Temos un novo modelo no que estára ben aprofundar, o da xenorosidade, a elegancia humana e a convicción. O nacionalismo e o galeguismo precisan del neste momento. MArcos estivo na orixe da Mesa, antes en ERGA, na AN-PG, no PSG-EG, no BNG, foi sempre coherente coas súas conviccións e muita xente distinta demostrou aprecio por el. Véxase o libro. Un modelo…. a imitar. Non era iso que chaman buenismo, o del, era elegancia que arrastraba… Boa falta nos fai!

Tags: ,

29 Nov 2010

Del Riego

23:12H

Muita xente hoxe na Penzol para despedir a del Riego. Mui boa a entrevista do Diario Cultural da RG desta tarde. Magnífica para definir a súa personalidade. Chama a atención como fala do pasado e do presente, do compromiso como unha tarefa colectiva, do empeño na tarefa colectiva. A lóxica de ser unha parte dun todo. A escasa “ilusión” polo individuo e máis o sentido do humor. Canto para a aprendermos…

24 Nov 2010

Da lei á lei, sen lei ou de como só Spilberg poderá lograr salvar a Garzón.

0:14H
S. XXI, Europa. Acaban de inhabilitar ao xuiz Garzón. 63 anos despois dos xuizos de Nuremberg. Días despois do 65 aniversario da fin da 2ª guerra mundial en Europa coa derrota militar dos fascismos. 34 anos despois da morte de Franco. Non se trata de santificar a Garzón, non é cousa siquera de simpatías tampouco das antipatías dos que queren levalo á fogueira. O problema non é el, que ten a miña completa solidariedade, por suposto. O problema é o que significa isto. O problema somos nós. Perdón: o problema son ELES.
Todos vimos o “Día máis longo”, “Salvar ao Soldado Ryan”, e antes “Holocausto”, tamén lembramos en Richard Widmark ao fiscal do xuizo de “Nuremberg” que vimos xa en sesión de tarde nos anos sesenta. Toso o mundo sabe -incluidos xuices e xuizas- que Schindler foi unha excepción. Por iso cheguei á conclusión que este problema de España co seu pasado -que acaba de chegar ao paroxismo- só o amaña unha peli de Spilberg. Só el pode explicalo coa linguaxe e na clave na que se entenden estas cousas no mundo civilizado e democrático de hoxe. Só un xudeo norteamericano pode facelo por nós. Fágao e non se documente, por favor Mr. Spilberg, non lea nada sesudo, nin pregunte a ninguén de aquí de Europa. Simplemente colla un libro de Semprún, o unha das memorias editados por Isaac Pardo en Edicións do Castro e faga un guión para contar unha historia que gañe un Oscar. E listo, acabouse o problema coa nosa memoria. Por fin entenderemos todos o que nos está a pasar como se fóramos alemáns, ingleses, franceses ou norteamericanos, na linguaxe do cine que é a máis universal nos últimos 100 anos.
Todos vimos “A caixa de música”, mesmo SOHA pero algúns ademais sabemos que Franco non chegou tarde á entrevista con Hitler en Hendaya en 1940 senón que os trenes non daban para máis. Tamén sabemos que o recente vencedor da guerra non lle impediu a entrada na Península Ibérica senon que lle pedíu axuda para entrar na victoriasa guerra alemana contra as democracias. Sabemos que Franco, a diferencia de Mussolini, non se deu decidido a entrar na guerra despois da caída de Francia e pese á soidade resistente de Gran Bretaña -a URRS pactara con Hitler- porque en palabras de Serrano Suñer (ministr de exteriores e negociador da entrada en Berlín) estaba esperando “aos últimos tiros”. Tamén, compre lmbralo, porque os monárquicos capitáns xenerais -ben financiados polos servizos secretos- eran pro-británicos e revolvíanlle o patio intrior.
Sabemos tamén que o franquismo colaborou co esforzo de guerra nazi-fascista de múltiples formas ata 1943 -derrota alemana en Stalingrado- e aínda despois. Non imos falar da División Azul. Tampouco do wolframio, da Graña, dsos submarinos en Vigo, da visita de Himmler, de com oa Gestapo instruíu á policia política española neses anos da guerra europea, etc.. Sabemos que España acolleu e protexeu o paso de centos ou milleiros de nazis fuxidos en 1945 e deulles acobillo a outros como o rexista belga Leon Degrell -sálvandoo da forca en Nuremberg- ata que morreu de vello hai pouco como rico empresario da Costa do Sol.
Nos vimos películas ou estudamos e investigamos ese pasado como historia. Pero muios dos franquistas que fixeron a Transición viviron aquela época… a do final da 2ª guerra mundial, viron como os seus amigos e camaradas alemáns eran xulgados en Nuremberg e os italianos colgados en Milán ou fusilados por toda a Padania (Vide. a morte de Atilla no final de “Novecento”). Cando aqueles falanxistas tiveron que facer o paso do franquismo a unha democracia que era inevitable lembraban perfeitamente o que acontecedera 25 anos antes (entre 1945 e 1953) cando eran uns apestados en Europa e no mundo para todos os gobernos e para todos os demócratas. Sabían por exemplo que por muito que millorara a economía Europa non permitiría a entrada da Ditadura española no Mercado COmún de entón…. porque era a herdeira viva de HItler e Mussolini. Por iso a Transición que propuñeron foi “de la lei a la lei”. Eles mandaban e a que se fixo foi a que se fixo… asumamos a Historia, non ten sentido criticar retrsopectivamene a Transición porque nós a fariamos doutra forma -eu non que tiña 14 anos, claro-.
Pero preguntémonos de que lei a que lei estaban a falar? Da lei franquista, baseada na Victoria militar e no conxunto de leis represivas dos anos 1936-1943. Leis que ao longo de 35 anos foron evoluíndo ata querer constituir a base dun estado de dereito -imposible- nos anos 60 na versión dos adminitrativistas de entón. Leis que, non obstante non foron derogadas, nin anuladas aínda e mesmo incoporadas ao acervo xurídico e ´cultura xudicial, ata o punto de frear a derogación formal hoxe en día dos xuizos derivados desas leis que legalizaban o golpe e o exterminio do contrario. Ollo, non a represión senón o exterminio e liquidación do contrario político e do poder legalmente estblecido. Desas leis ilexímitas e ilegais baseadas no golpe e que xustifican o extermino faise a transición …. á lei actual da democracia. Maxistral… para eles. Todo o que fixeron quedou protexido. ATADO E BEN ATADO.
Eles fixeron a súa parte na Transición. O problema somos nós agora. Fagamos a nosa. Desvendemos a realidade oculta. Non é problema de pasado senón de presente. Non sigamos atados ás leis inxustas e de exterminio das que partimos. Ademais, eles xa morreron. Agora só estamos nós. O seu triunfo -o dos franquistas- foi tan rotundo que logran que legalmente se lle faga isto a Garzón por querer indagar nos crimes do franquismo.
Porque pensades que Garzón non investigou antes os crimes do franquismo? e paseou a súa pesquisa contra o xenocidio por toda América Latina. Supoño que porque non é parvo e sabía e temía o que lle podía pasar. Imaxino que pensou que o paso do tempo xa o permitía e que se dabanas condicions… Pois non… aínda o fixo demasiado rápido.
O xenocidio non prescribe e non ten excepcións nin no espazo nin no tempo. Isto é así dende os xuizos de Nuremberg que, por certo deron pe a normas que se aplican con carácter retroactivo. A únca dúbida é se se pode definir o xenocidio político. Abramos un debate xa!
Saúde saúdos e solidariedade para o xuiz Garzón.

Tags: ,

23 Nov 2010

Campus de excelencia internacional en Galicia

22:26H

Galicia reúne o 6% da poboación do Estado español, as universidades galegas representan o 4% de todas as españolas, públicas e privadas, e o 6% das públicas, pero xa sumamos o 10% dos campus de excelencia. Isto ten algún significado de percorrido e máis de presente, e o que teña de futuro dependerá do valor que a este asunto lle dean a sociedade e os poderes públicos. Que o Campus Vida o ano pasado e o Campus do Mar hai uns días lograran a etiqueta de campus de excelencia internacional en competencia coas outras universidades españolas é o recoñecemento de que os seus proxectos e as súas calidades acumuladas poden convertelos en campus competitivos internacionais no 2015. Quere dicir que están en condicións de competir para convertérense en polos de excelencia internacional en ambos campos co arrastre que terá para o conxunto universitario e o medio produtivo e social do país. A aposta polos proxectos liderados por Santiago e Vigo ten un enorme significado para o país que non debe pasar desapercibido.

En PIB per cápita estamos por debaixo da media española e no posto 15 entre 19 comunidades. As Starting Grants son un recente e moi competitivo programa da Unión Europea para financiar proxectos de investigadores novos cunha dotación entre 1 e 2 millóns de euros. España é o quinto Estado da UE en número de concesións na última convocatoria, e internamente, despois de Cataluña (9), Madrid (6) e País Vasco (3), Galicia con dúas é a mellor situada. Pódense seguir sinalando indicadores que definen a boa posición das universidades galegas e do sistema de ciencia e innovación con que contamos, dende a modestia dun pequeno país europeo pero tamén coa capacidade dun país europeo que quere e apostou por selo. Estes datos significan que Galicia apostou pola ciencia e a innovación e polas súas universidades nos últimos trinta anos, moi especialmente dende a construción da autonomía, e non se fixo mal. Son dos que pensan que cómpre saber de que podemos estar orgullosos colectivamente e este é un deses asuntos. Podemos dicir que as universidades galegas constitúen un importante capital acumulado que está rendendo xa os seus beneficios, pero para facelas render máis hai que recoñecer o papel que cumpren.

As universidades terán que facer os seus deberes para seguir no camiño emprendido, mais cumprir o obxectivo tamén depende de que se manteña a aposta política e social dos últimos trinta anos. Nese contexto enmárcase un financiamento das universidades sobre o que se observan grandes sombras (redúcese non menos dun 10% respecto do 2009) que aínda son maiores no ámbito do I+D. Os efectos do apoio público á investigación e á educación como piares do desenvolvemento só poden apreciarse a longo prazo. Por iso paréceme importante a opinión dun dos grandes expertos na historia do cambio tecnolóxico, o historiador Joel Mokyr da Northwestern University (Illinois-Estados Unidos), quen recentemente lembraba que un goberno ineficiente paraliza a innovación tecnolóxica, ligando a eficiencia dos gobernos á súa visión para priorizar este campo.

Publicado en La Voz de Galicia.

Tags: , ,

09 Nov 2010

Sol de Catalunya

16:04H

Castellers en Catalunya

Cataluña maniféstase o sábado como nación contra a relectura restritiva que o Tribunal Constitucional español fai do seu Estatut e o domingo celebra, como fixo ao longo do mundial, o triunfo da selección española. O asombro dalgúns, afeitos ás identidades unívocas, contrapostas e excluíntes, non é para tanto. Primeiro porque, como dixo o presidente do Barça, cando para celebralo puxo a bandeira española coa do seu equipo: isto é deporte, non política. España é un equipo para os afeccionados e para a maioría. O gracioso empeño destes días, que chega ao ridículo nalgúns medios mesetarios en papel, cable ou ondas, de converter o deporte nunha cruzada imperial causa risa aínda que o seu doutrinarismo españolista e ranciamente franquista dea un pouco de medo. Parafraseando a un poeta de sentido contrario: se as súa voces valeran a pistola doutros, poríannos a marcar o paso da oca rojigualda «ipso facto» que dirían Roberto Alcázar e Pedrín.

Volvendo ao conto, a coincidencia temporal de ambos eventos ten un interesante valor de demostración sobre o carácter pragmático do nacionalismo catalán, propio da súa ampla expresión popular, cívica e política, e ademais, como é de sobra coñecido, referendado tradicionalmente polo mundo empresarial e burgués. Tendo en conta ese pragmatismo, como non ían celebrar daquela o que chaman uns o triunfo de Espanya e outros o do Barçanya, pola destacada presenza de tantos xogadores do Barça, cataláns ou non, na selección. Pensando en Galicia o primeiro que chama a atención é a ausencia de galegos entre os 22 xogadores seleccionados. Di un bo amigo, experto nisto, que algo debemos estar facendo mal tamén no fútbol, ese deporte rei ao que tanta afección hai neste país dende hai máis de cen anos.

O catalanismo asume as identidades compartidas ata onde é posible, cando é posible e, por suposto, cando lle favorece. Son eles os que, retóricas á parte, se empeñan en convivir no Estado español porque evidentemente é máis doado, nesta altura e conxuntura, que iniciar calquera proceso de secesión. Pero do mesmo xeito que asumen a complexidade identitaria do mundo actual tamén dan a entender, e esa é a lectura da manifestación, que teñen claras as súas lealdades primordiais e saben que dirección tomar se lles obrigan a elixir.

Que diferenza entre o nacionalismo catalán e o galego actualmente dominante, empeñado en facer ver o que non é para que pareza o que é. Fronte a pragmatismo rigorismo, fronte a catalanismo cívico estendido empeño nunha vangarda que -aparentemente- non dá cuartel e semella precisar lexionarios como os do Padre Maziel e o secretismo do Opus. Agora non saben como apoñérselle a esta marea, nin sequera os forofos do fútbol, que os hai. Que esa é outra, ¡olla que aquí hai afección! Tanta que na Eurocopa do 84 asombrábame de como o amigo citado celebraba cos seus colegas da UPG os triunfos do equipo español e lamentaban a derrota final. Tíñano claro: gustáballes o fútbol. Asumir identidades múltiples é doado. Por certo, a máxima proliferación de seleccións nacionais ou autonómicas coincide no tempo co triunfo do equipo español.

Tags: ,

09 Nov 2010

Trailer de Flores tristes

12:47H

Lorem ipsum dolor sit amet.

Tags: , ,

09 Nov 2010

Saber galego. Usar galego

11:13H

Imaxe de http://www.mcshuibhne.com

«Ti voy dicir que cuando me tiraba al resbalillo por el arribón bajé a todo filispín y el tojo no me dejó ver el pelouro en el que peté. Unos chonis que hacían boreo por el carrero me preguntaron si tenía un tirizó en el ojo porque me hinchó como un pésigo. ¡Oístes! no te cuento más nada porque voy comprar un brus para mi madre?» . Así era a convivencia entre galego, castelán e inglés nos barrios de Ferrol nos anos sesenta. Esta forma de falar perdeuse pola extensión da educación e porque na escola apréndenlle o galego aos nenos dende hai unha xeración. Diso se trataba. Por iso tamén queriamos o galego na escola e a escola en galego: para distinguir que falamos. Por iso se implantou o sistema que hoxe temos neste paisiño, onde a inmensa maioría da poboación falaba galego hai trinta anos, incluídos os que o falaban mal traducido ao castelán e mesmo con incrustacións de galinglish ( filispín , chonis , brus ).

Hoxe en día, entre os rapaces dos barrios seguramente non se fala moito galego, en todo caso máis que nos anos sesenta, cando falalo era parecer da aldea da que chegaran os pais uns anos antes. A educación e o galego na escola, máis unhas pingas de autoestima, foron as que reduciron a diglosia. Esta Galicia non é aquela Galicia pero as frustracións xeracionais ou transxeracionais, o autoodio acumulado, a falta de autoestima, a sensación de atraso ou a vergonza porque se note o acento segue desigualmente repartida entre os que cren que se pode ser galego «en el mal sentido de la palabra». Pero son poucos os que ven o galego como unha vergoña, aínda que algúns queiran facer política de patio de veciños con este asunto aproveitando a quen segue crendo que a cultura propia é unha limitación ou aos que só se recoñecen no que outros din deles, especialmente cando é negativo.

Aprendeuse o galego na escola pero non se usa máis socialmente. Esta é a outra realidade de vinte e cinco anos de normalización baseada na ensinanza. O debate provocado agora con este asunto vén de tirar dúas vendas, aos que se descansaban en que o galego se ensinaba na escola e aos que pensaron que ir contra o galego daba votos. Estes últimos aprenderán que os gobernos democráticos teñen obriga de garantir a cohesión en vez de promover e estender o conflito civil. O galego volve ser a lingua da liberdade pero ademais haberá que pensar civicamente en como reintegralo en idioma de uso social ordinario de Galicia máis aló das obrigas públicas, que mal non fan pero que xa non dan máis de si.

O do inglés, tal como se formula, é un conto chinés. Aprender inglés xa o aprendemos cando temos que facelo dende hai douscentos anos. Aprendeuno Juana de Vega no exilio londiniense e aprendérono os mariñeiros ou os emigrantes, xaora. Se queremos un sistema educativo público que garanta a súa aprendizaxe só temos que favorecer que o profesorado de inglés faga ben o seu traballo. En fin, que contra o que afirmaba o meu admirado Alcalá, nin o toxo naceu porque o quixera Deus. Houbo que plantalo ¡e moito traballo deu!

Tags: , ,

 Page 4 of 4 « 1  2  3  4 

Proxecto de investigación Nomes e Voces

Coñece a web do proxecto: un espazo deseñado para facilitar o acceso á investigación da Historia actual especializada en información sobre a guerra civil e a represión franquista en Galicia. Convidásmote a que coñezas o noso traballo e as nosas pescudas. http://nomesevoces.net
Nomes e voces